Çocuk felci hastalığının nedeni, polio virüsü denilen bir mikroptur.
Polio bir virüs
tarafından oluşturulan çok bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır.
Sinir sistemini istila ederek kalıcı felçlere veya ölüme neden
olabilir. Her yaşta görülebilir fakat başlıca üç yaşın altındaki
çocukları etkilemektedir. Polio eradike edilebilecek birkaç
hastalıktan biridir çünkü insan vücudunun dışında uzun süre
yaşayamaz ve etkili ve ucuz bir aşısı mevcuttur.Virüs ağız yoluyla
vücuda girerek barsaklarda çoğalır Kalabalık olarak yaşanan yerlerde
ve hijyen düzeyi yetersiz olduğunda bulaşma oranı çok yüksektir.
Çevre koşularının kötü olduğu
yerlerde suların, besinlerin mikroplu dışkı ile kirlenmesi ve
kalabalık ortamlarda havaya yayılan mikropların solunmasıyla
bulaşır. Hastalığa yakalanan çocuklarda hafif ateş, baş ağrısı, kas
ağrıları, bulantı -kusma gibi her hastalıkta görülebilecek ortak
bulgular mevcuttur. Bazı çocuklarda hastalık bu bulgularla sınırlı
kalırken , bazılarında ise kalıcı felçler meydana gelmektedir.
Felçler çok tipik olarak yumuşaktır. Yani kaslar sert ve kasılmış
durumda değildir. Felçler genel olarak, çocuğun kendini ayağa
kaldırmasında ve yürümesinde güçlük şeklinde ilk bulgularını verir.
Çoğu hastada felç olan bacak ya da kolda duyu kaybı yoktur. İğne
batırıldığında bunu hissederler. Bir yaşından büyük yaş grubundaki
hassas çocuklar ve yetişkinler mikrobu kaptıklarında felç gelişmesi
açısından daha büyük risk altındadırlar. Felç gelişen hastalarda
ölüm oranı %2 ile % 20 arasında değişmekte ancak beyindeki solunum
merkezinin etkilenmesiyle bu oran % 40'a kadar çıkabilmektedir.
Tedavi
Etkeni ortadan kaldıracak bir ilaç tedavisi yoktur. Felçlerin
geliştiği sırada vücudun, kol ve bacakların nötral pozisyonda (kol
ve bacaklar hafif bükük, yatar pozisyon) tutulması gerekir. Solunum
kasları ve diafram tutulmuş ise solunum cihazı ile destek uygulanır.
Hastalığın aktif dönemi geçtikten sonra fizik tedavi ve bazı kalıcı
felçler için cerrahi yöntemler uygulanmaktadır.
Çocuk
Felci Aşısı ve Korunma
Hastalarla veya gıdalarla temastan sonra el yıkama son derece
önemlidir. En etkili korunma yolu ise aşılamadır. Ağızdan ve iğne
ile uygulanan iki farklı aşı mevcuttur. Bu aşılar sayesinde çocuk
felcinin bütün dünyada yok edime noktasına yaklaşılmıştır. Ülkemizde
de 1998 yılından beri vaka görülmemektedir. Sadece Nijerya ve Yemen
gibi bazı ülkelerde aşı yaptırmayan küçük toplumlarda yeni hastalar
gözlenmekte, bu nedenle son bir yıldır bu ülke vatandaşları ile
temas riski olduğu için hacca giden vatandaşlarımıza çocuk felci
aşısı uygulanmaktadır. Aşı ülkemizde 2, 3, 4, 16-24. aylarda ve
ilköğretim 5. sınıfta olmak üzere 5 doz şeklinde ağızdan, ücretsiz
olarak uygulanmaktadır. İğne ile uygulanan aşı da ülkemizde diğer
aşılarla aynı enjektör içerisinde mevcuttur, ancak devlet tarafından
geri ödemesi henüz yapılmamaktadır. Ağızdan uygulanan aşı canlı
virus içermesi nedeniyle çok nadiren de olsa çocuk felcine benzer
bir hastalığa neden olabildiğinden, kısa süre içerisinde iğne ile
uygulanan aşıya geçilmesi, birkaç yıl içerisinde de, bütün dünyada
hastalığın ortadan kalktığının anlaşılmasıyla birlikte, çocuk felci
aşısının uygulamadan kaldırılması planlanmaktadır.
Çocuk Felci
Aşısı
Polio
(çocuk felci) aşısı; aşı şeklinde uygulanan inaktive (ölü) polio
aşısı (IPV)
ve içilen bir sıvı şeklinde kullanılan, canlı oral polio aşısı (OPV)
olmak üzere 2 tiptir.
ABD’deki CDC (Hastalık Kontrol
Merkezleri), son derece sınırlı koşullar dışında yalnızca IPV
önermektedir. Çocuklarda IPV, aşağıdaki yaşlarda olmak üzere 4 defa
doz verilmelidir:
Çocuk 2 aylıkken 1 doz
Çocuk 4 aylıkken 1 doz
Çocuk 6-18 aylıkken 1 doz
Çocuk 4-6 yaşındayken 1 doz.